Tsunamis formohen nga zhvendosja e ujit -- rëshqitja e tokës, vullkaneve eruptive, ose, sikur tani në rastin e Azisë, rëshqitja e kufinjëve ndërmjet dy pjatave tektonike të tokës -- shtresa gurore me trashësi (15 to 200 km).

Tsunamis udhëtojnë me shpejtësi 600 mph (965 k/ph, 521 knots) në thellësitë më të mëdha të oqeanit, por ngadalësohen me të afruar në bregdet, eventualisht duke goditur bregdetin me shpejtësi 30 to 40 mph (48 to 64 k/ph, 26 to 35 knots), sipas Charles McCreevy, drejtor i Pacific Tsunami Warning Center. Me të afruar në bregdet, energia e shpejtësisë së valëve transferohet në lartësi dhe forcë gërshetuese.

Historiati

Termeti dhe tsumanis në Kil shkatuan vdekjen e më se 5,700 njerëzve.

Termeti më vdekjeprues që nga viti 1900 ishte me 27 Korrik, 1976, në Tangshan, Kinë, ku sipas burimeve zyrtare vdiqën 255,000 vetë nga termeti me intensitet 7.5 rihter. Besohet se nga ky termet vdekjen e kanë gjetur më se 655.000 njerëz.

Më së shumti viktima nag kombinimi termet-tsunami që nga viti 1900 kishte me 28 Dhjetor, 1908, kurë termeti me intenzitet 7.2 goditi  qytetin Messina,  në Itali, duke shkatuar  70,000 deri 100,000 viktima.

Ndërsa termeti më vdekjepreues i të gjitha kohërave besohet të ket qenë me 23 Janar, 1556 në Shansi, Kinë, duke mbytur 830,000 njerëz.

Tsunami më i fortë paraprak ishte me 27 Gusht, 1883, i shkaktuar nga erupcioni i vullkanit Krakatau. Si rezultat i erupcionit, valët goditën ujdhesat Indonesiane Java dhe Sumatra, duke mbytur 36,000 njerëz.

Valët e baticës -- të shkaktuara nga vërshimet dhe të shoqëruara nga Cikloni Marian -- përfshiu Bangladeshin më 1991, duke shkaktuar vdekjen e 140,000 njerëzve.